Ken je dat gevoel? Je komt net van een cursus, hoofd vol ideeën, notitieboekje vol aantekeningen. Dit ga ik echt anders doen, denk je nog. En dan… de volgende dag. De waan van de dag. Weg inspiratie. Het is druk.

Toch blijft er soms iets hangen. Bij mij was dat onder andere één advies uit een coachopleiding, jaren geleden: vermijd de waaromvraag. Klinkt simpel, dat is het echter niet. Want waarom sluipt overal in. Waarom doe je dat? Waarom reageer je zo? Vaak met een ondertoon die meer beschuldigt dan bevraagt. Het heeft best vaak een negatieve connotatie.

Ik faalde er regelmatig in. Tot laatst, op een avond in Leidschendam. Ik miste het groen van een stoplicht en bleef onnodig stilstaan, daar bij de sluisjes. Achter me een automobilist die toeterde alsof hij auditie deed voor een toeterconcert. Met piepende banden haalde hij me in. Bij het volgende stoplicht stond hij weer voor me. Hij stapte uit. Boos. Luid. Dreigend.

Mijn hart bonsde. Alles in mij wilde terugschreeuwen, want ik ben niet bepaald een conflict mijdend persoon.

En toen gebeurde er iets onverwachts. Ik draaide mijn raampje open en zei rustig:
“Meneer, sorry daarvoor. Wat is de reden dat u zo reageert?”

Stilte.

Daarna volgde een uitleg. Hij had enorme haast. Binnen seconden was de spanning weg. En ik? Ik voelde een kleine overwinning. Geen waarom. Geen scheldpartij. Wel een gesprek. Zonder stemverheffing.

Sindsdien merk ik het verschil. Ik luister beter. Oordeel minder snel. En ja, oefenen onder emotie blijkt verrassend effectief. Een anker werd gelegd. Eén woord kan echt veel veranderen.

Misschien zouden we de waaromvraag vaker mogen laten liggen. Vraag gewoon eens naar de reden. Kijk wat er gebeurt. Ontregel de situatie. Wie weet eindigt je volgende botsing — op de weg, in een vergadering of aan de keukentafel met je partner of kind — in een mini-mirakel.

Ik neem dit ook mee naar het Alfrink College, waar ik met plezier werk. Hoe vaak horen leerlingen niet: waarom heb je je huiswerk niet gemaakt? Terwijl: hoe komt het dat je je huiswerk niet hebt gemaakt? zo veel meer ruimte opent. Voor een verhaal. Voor begrip. Voor een oplossing. Voor een echt gesprek.

Vaag verhaal? Het is het proberen waard, toch? Gewoon eens doen!

Philip de Vries is rector/bestuurder van het Alfrink College in Zoetermeer.