Mantelzorger Wendy Kops heeft de gemeenteraad van Zoetermeer opgeroepen onderzoek te doen naar de bescherming van kwetsbare inwoners die door tekortschietende samenwerking tussen instanties hun woning dreigen te verliezen.

Tijdens de raadsvergadering van donderdag 29 oktober vertelde zij over een inwoner die volgens haar ondanks medische waarschuwingen en betrokkenheid van de gemeente uiteindelijk uit zijn woning werd gezet. Ook na de ontruiming zou passende hulp zijn uitgebleven.

Volgens de inwoonster laat de situatie zien dat het gemeentelijke vangnet voor kwetsbare inwoners niet altijd functioneert zoals bedoeld. Zij stelt dat verschillende instanties afzonderlijk wel betrokken zijn, maar dat niemand daadwerkelijk de verantwoordelijkheid neemt wanneer de problemen zich opstapelen. De mantelzorger vraagt de gemeenteraad daarom niet alleen naar deze individuele situatie te kijken, maar ook te onderzoeken of vergelijkbare problemen bij andere inwoners voorkomen.

Waarschuwingen onvoldoende opgepakt

De betrokken inwoner kampte volgens Kops met complexe problemen die bij de gemeente bekend waren. Toch zouden signalen over dreigend woningverlies aanvankelijk vooral zijn beschouwd als een kwestie tussen huurder en verhuurder.

Pas nadat er een rechterlijke uitspraak lag en een melding bij Meldpunt Bezorgd was gedaan, zouden de juiste gemeentelijke medewerkers betrokken zijn geraakt. Volgens Kops was dat te laat om de situatie nog effectief te kunnen oplossen. Ook zet zij vraagtekens bij de samenwerking met de betrokken woningcorporatie. Gemeentelijke verzoeken om rekening te houden met de medische kwetsbaarheid van de bewoner en de ontruiming niet door te zetten, zouden zonder resultaat zijn gebleven.

De beschrijving van deze gebeurtenissen is afkomstig van Kops. Een inhoudelijke reactie van de betrokken woningcorporatie op haar verwijten is niet bekend.

Mantelzorgers krijgen problemen op hun bord

Een belangrijk onderdeel van haar kritiek betreft de ondersteuning nadat iemand zijn woning heeft verloren. Volgens Kops ontbreekt het in dergelijke situaties regelmatig aan duidelijke begeleiding bij financiële problemen, administratie, zorg en het vinden van vervangende woonruimte.

Het doorverwijzen naar een daklozenloket is volgens haar onvoldoende wanneer iemand door persoonlijke of medische omstandigheden niet zelfstandig hulp kan organiseren.

Daardoor komt veel verantwoordelijkheid terecht bij familieleden en mantelzorgers. Zij proberen te voorkomen dat de situatie verder verslechtert, maar beschikken niet altijd over de middelen of bevoegdheden om een structurele oplossing te realiseren.

Kops waarschuwt bovendien dat tijdelijke opvang bij een mantelzorger onbedoelde gevolgen kan hebben. Wanneer deze opvang als beschikbare woonruimte wordt beschouwd, kan dat volgens haar het verkrijgen van een permanente oplossing bemoeilijken.

Niet iedere kwetsbare inwoner veroorzaakt overlast

De oproep komt op een moment waarop de gemeenteraad zich buigt over een kritisch Rekenkameronderzoek naar de ondersteuning van mensen met onbegrepen gedrag.

Daaruit blijkt dat de samenwerking tussen gemeente, politie, zorgorganisaties en andere betrokken partijen tekortkomingen kent. Vooral bij inwoners met meerdere problemen tegelijk is niet altijd duidelijk wie verantwoordelijk is voor de begeleiding.

Kops vraagt daarnaast aandacht voor een groep die volgens haar onvoldoende wordt gezien: kwetsbare inwoners die geen overlast veroorzaken, zich terugtrekken en daardoor minder snel bij hulpverleningsinstanties in beeld komen.

Juist deze mensen kunnen volgens haar ernstig in de problemen raken zonder dat de omgeving of betrokken organisaties tijdig ingrijpen.

Politieke belangstelling

De inspraak van Kops heeft volgens haar belangstelling gewekt bij verschillende politieke partijen. Zij noemt onder meer de SP, PRO, D66, VVD, LHN en CDA.

Ook heeft zij wethouder Frinking per e-mail gevraagd aandacht te besteden aan de bescherming van kwetsbare inwoners die buiten de bestaande signaleringssystemen vallen.

Na afloop van de raadsvergadering zou de wethouder haar hebben aangesproken en aangegeven binnenkort met haar in gesprek te willen. Een datum voor dat gesprek is nog niet bekendgemaakt.

Gemeente moet regie nemen

De kritiek van Kops sluit aan bij de conclusies van de Rekenkamer. Die constateert dat Zoetermeer voldoende mogelijkheden heeft om de ondersteuning beter te organiseren, maar dat de regie in ingewikkelde situaties onvoldoende is gewaarborgd.

Het gemeentebestuur wil de samenwerking tussen bestaande organisaties verbeteren. Daarbij wordt onder meer gewerkt met een proef waarbij vijf inwoners over wie herhaaldelijk politiemeldingen binnenkomen extra begeleiding krijgen.

Volgens de plannen moet uiterlijk 1 juli 2027 duidelijk worden welke aanvullende maatregelen nodig zijn en welke financiële gevolgen daaraan verbonden zijn.

Kops vindt dat de gemeenteraad niet uitsluitend moet wachten op nieuwe beleidsmaatregelen, maar ook concrete dossiers moet onderzoeken waarin de hulpverlening mogelijk is vastgelopen.

Daarmee wil zij duidelijk krijgen of sprake is van afzonderlijke incidenten of van structurele problemen in de samenwerking en verantwoordelijkheidsverdeling.

Voor haar staat één vraag centraal: wie beschermt kwetsbare inwoners wanneer verschillende instanties betrokken zijn, maar niemand tijdig ingrijpt?

Met haar oproep legt Kops de verantwoordelijkheid nadrukkelijk bij de gemeente. Volgens haar mag het uitbesteden van zorg en ondersteuning er niet toe leiden dat inwoners tussen verschillende organisaties blijven rondgaan zonder dat iemand de regie neemt.