Inwoners van Zoetermeer met psychische problemen, verslavingsproblematiek of ander onbegrepen gedrag krijgen niet altijd tijdig de ondersteuning die zij nodig hebben. De samenwerking tussen hulpverleningsinstanties verloopt onvoldoende soepel en het is niet altijd duidelijk wie verantwoordelijk is voor de begeleiding. Dat blijkt uit onderzoek van de Rekenkamer dat donderdag 29 oktober door de gemeenteraad wordt behandeld.

De bevindingen roepen vragen op over de manier waarop de gemeente, politie, zorginstellingen en maatschappelijke organisaties samenwerken. Vooral inwoners met meerdere problemen tegelijk lopen het risico tussen verschillende instanties terecht te komen zonder dat iemand de regie neemt.

Volgens het onderzoek is niet zozeer sprake van een explosieve stijging van het aantal meldingen, maar worden de problemen waarmee hulpverleners te maken krijgen steeds ingewikkelder. Psychische klachten gaan bijvoorbeeld samen met schulden, eenzaamheid, verslaving of problemen met huisvesting.

In 2024 registreerde de politie in Zoetermeer 893 meldingen over personen met onbegrepen gedrag. Bij Meldpunt Bezorgd kwamen in datzelfde jaar 1.087 meldingen binnen. Deze aantallen hebben betrekking op meldingen en niet noodzakelijk op evenzoveel verschillende personen.

De Rekenkamer constateert dat wachttijden, problemen bij het uitwisselen van informatie en onduidelijkheid over verantwoordelijkheden een effectieve aanpak bemoeilijken. Daardoor kan een inwoner bij meerdere organisaties bekend zijn, terwijl passende ondersteuning uitblijft.

Vooral de regierol van de gemeente krijgt aandacht. Zoetermeer beschikt volgens de onderzoekers over mogelijkheden om de samenwerking beter te organiseren, maar benut deze nog onvoldoende.

Het probleem raakt niet alleen de betrokken inwoners. Ook familieleden, buren en andere omwonenden kunnen gevolgen ondervinden wanneer problemen escaleren. Tegelijkertijd benadrukt de aard van de problematiek dat onbegrepen gedrag niet automatisch betekent dat iemand gevaarlijk is of overlast veroorzaakt.

Binnen de gemeenteraad bestaat brede overeenstemming dat verbetering noodzakelijk is. Tijdens de commissievergadering van 15 oktober bleek echter dat politieke partijen verschillend denken over de manier waarop de ondersteuning moet worden georganiseerd.

De Rekenkamer ziet mogelijkheden om Meldpunt Bezorgd een duidelijkere rol te geven als toegang tot ondersteuning. Het gemeentebestuur heeft daar bedenkingen bij en vindt een dergelijke constructie niet goed uitvoerbaar. Het college wil vooral de samenwerking tussen bestaande organisaties versterken.

Het CDA uitte zorgen over inwoners die van de ene naar de andere instantie worden verwezen. Pro Zoetermeer stelde vragen over de capaciteit van Meldpunt Bezorgd. D66 ziet juist mogelijkheden om door meer bekendheid van het meldpunt problemen eerder te signaleren.

Daarmee ontstaat ook een financieel vraagstuk. Wanneer inwoners beter weten waar zij terechtkunnen, kan het aantal meldingen toenemen. Dat vraagt mogelijk om extra personeel, betere samenwerking en aanvullende financiële middelen.

Het college wil uiterlijk 1 juli 2027 duidelijkheid geven over de maatregelen die nodig zijn en de kosten die daarmee samenhangen.

Ondertussen wordt in Zoetermeer gewerkt aan een gerichtere aanpak voor mensen over wie herhaaldelijk politiemeldingen binnenkomen. In een proef krijgen vijf personen extra aandacht, met als doel hun problemen eerder te herkennen en escalaties te voorkomen.

Een belangrijk onderdeel van de discussie is de uitwisseling van informatie tussen betrokken organisaties. Politie, gemeente en zorgverleners beschikken niet altijd over dezelfde gegevens. Bovendien gelden wettelijke regels voor het delen van persoonlijke en medische informatie.

Dat maakt samenwerking ingewikkeld, zeker wanneer iemand hulp afwijst of wanneer verschillende problemen tegelijkertijd spelen. De vraag is hoe instanties binnen die wettelijke grenzen toch sneller en effectiever kunnen handelen.

De gemeenteraad moet donderdag bepalen welke aanbevelingen worden overgenomen en hoe het college daar uitvoering aan moet geven. De VVD heeft aangekondigd met een wijzigingsvoorstel te komen. Ook andere fracties overwegen aanpassingen. Zo! Zoetermeer liet tijdens de commissiebehandeling weten het voorstel in de toenmalige vorm niet te steunen.

Het onderwerp staat voorlopig als hamerstuk op de raadsagenda, maar aangekondigde wijzigingen kunnen gevolgen hebben voor de behandeling. Voor de inwoners van Zoetermeer draait de discussie uiteindelijk om een praktische vraag: waar kan iemand terecht wanneer een familielid, buurman of bekende dringend ondersteuning nodig heeft, en wie zorgt ervoor dat die hulp daadwerkelijk wordt georganiseerd?

De gemeenteraad begint donderdag om 19.30 uur met de vergadering.