Open brief aan de leden van de gemeenteraad van Zoetermeer

Onderwerp: voorselectie Post ’45 – verzoek aan de raad tot actieve sturing en zorgvuldige besluitvorming
Aan: De leden van de gemeenteraad van Zoetermeer

Van: Ron van der Helm: [email protected] 

Zoetermeer, 5 februari 2026 Bij deze doe ik u namens de Bewonersgroep “Voorselectie Post “45” een open brief toekomen betreffende de complexen, opgenomen in de voorselectie. Deze open brief wordt u toegezonden namens meer dan 160 bewoners van de betrokken complexen.

Geachte leden van de gemeenteraad,

Wij richten ons tot u als inwoners van Zoetermeer en als eigenaren en bewoners van woningen die door de gemeente zijn aangemerkt als onderdeel van een voorselectie in het kader van het Post ’45-traject, met het oog op mogelijke aanwijzing als gemeentelijk monument.

Enkele weken geleden hebben bewoners in verschillende wijken en complexen hierover een brief van de gemeente ontvangen. Vrij snel daarna zijn door de gemeente voorlichtingsbijeenkomsten georganiseerd, die plaatsvonden tijdens kantooruren waardoor lang niet iedereen kon aansluiten. Deze communicatie en bijeenkomsten hebben bij veel bewoners het gevoel van onrust en zorgen in flinke mate versterkt. De zorgen hebben niet alleen betrekking op mogelijke gevolgen, maar nadrukkelijk ook op het gevolgde proces en de zeer beperkte mate waarin bewoners tot dusver zijn betrokken.

Wij begrijpen dat dit traject zijn oorsprong vindt in Motie 1811-38 uit 2018, waarin is verzocht om het inventariseren van naoorlogse bebouwing met cultuurhistorische waarde. Tegelijkertijd is door het college richting de raad aangegeven dat de bevoegdheid tot aanwijzing als gemeentelijk monument bij het college ligt. Uit recente communicatie en toelichting door de afdeling Erfgoed maken wij op dat het college voornemens is om op korte termijn vervolgstappen te zetten richting formele procedures.

Tijdens de voorlichtingsbijeenkomsten is door vertegenwoordigers van de gemeente aangegeven dat het streven is om dit traject vóór de aankomende gemeenteraadsverkiezingen verder te brengen en af te ronden. Deze indruk wordt door meerdere bewoners gedeeld.

Los van de vraag of dit formeel juist is, achten wij het onwenselijk dat een besluit met langdurige en ingrijpende gevolgen voor bewoners mede wordt ingegeven door een politieke tijdslijn. Een mogelijke wisseling van het college of veranderende politieke verhoudingen mag naar onze overtuiging geen reden zijn om zorgvuldigheid, transparantie en betekenisvolle participatie onder tijdsdruk te zetten.

Wij constateren dat bewoners tot zeer recent niet of nauwelijks zijn betrokken bij de verkenning en selectie, dat participatie zich vooral lijkt te hebben beperkt tot deskundigen en externe partijen, en dat de gevolgen voor bewoners – juridisch, financieel en praktisch – nog onvoldoende inzichtelijk zijn gemaakt. Daarnaast leeft bij bewoners, zo er al aanleiding is tot extra bescherming van het straat- en wijkbeeld, de vraag of überhaupt niet of minder ingrijpende alternatieven zijn onderzocht. Voor zover bekend is dit in ieder geval niet met bewoners besproken.

Hoewel van de zijde van gemeentelijke vertegenwoordigers wordt benadrukt dat de voorselectie op zichzelf nog geen formele rechtsgevolgen heeft, ervaren bewoners deze stap wel degelijk als richtinggevend. Het vooruitzicht van een mogelijke monumentale status roept reële vragen op over vergunningplicht, onderhoud, verduurzaming, kosten en waardevastheid van woningen.

Dit zijn belangen die direct raken aan het dagelijks leven van veel inwoners. Onze buurten bestaan al tientallen jaren. In die jaren hebben vele eigenaren aanpassingen aan hun woning verricht, maar staan de karakteristieken van de wijk en de buurten nog fier overeind. Dat vinden wij als bewoners ook belangrijk en daar willen wij ook verantwoordelijkheid voor nemen. De voorgenomen inzet van het instrument “monumentale status” vinden wij daarbij niet aan de orde. Zo er al aanleiding is tot extra bescherming, naast het bestaande reguliere omgevingsinstrumentarium, lijkt het ons passend daarover in nauw overleg met en met instemming van de bewoners zelf stappen te zetten.

Inmiddels hebben bewoners diverse Woo-verzoeken ingediend om inzicht te krijgen in de totstandkoming van dit traject, de gemaakte keuzes en de betrokkenheid van verschillende partijen. Deze verzoeken zijn bedoeld om informatie te verkrijgen die relevant is voor alle betrokken complexen, onder meer met het oog op het indienen van zienswijzen en eventuele verdere rechtsmiddelen.

Wij achten het zorgvuldig en passend dat verdere activiteiten en/of besluitvorming in dit dossier worden opgeschort totdat de resultaten van deze Woo-verzoeken beschikbaar zijn en met bewoners zijn besproken. Daarbij past naar onze overtuiging ook een heroverweging van de gekozen instrumenten en een versterking van de bewonersparticipatie.
Tegen deze achtergrond doen wij een nadrukkelijk beroep op u als gemeenteraad om uw kaderstellende en controlerende rol actief te vervullen.

Wij vragen u daarom om:
– bij het college te bevorderen dat het instrument van gemeentelijk monument voor naoorlogse woningen slechts bij hoge uitzondering wordt ingezet en uitsluitend nadat, in overleg met betrokken bewoners, is vastgesteld dat andere, minder ingrijpende instrumenten ontoereikend zijn om ruimtelijke en cultuurhistorische kwaliteiten te behouden.
– er op toe te zien dat bewoners in het huidige Post 45-project op een betekenisvolle wijze worden betrokken voordat onomkeerbare stappen worden gezet;
– te bevorderen dat sprake is van een transparant en navolgbaar proces;
– het college te verzoeken pas verdere stappen te zetten nadat de resultaten van de Woo-verzoeken beschikbaar zijn;

Wij zijn ons ervan bewust dat deze kwestie inmiddels ook publieke en media-aandacht heeft gekregen. Juist daarom achten wij het van belang dat het proces zorgvuldig, uitlegbaar en democratisch controleerbaar verloopt. Als bewoners zijn wij voornemens ons actief te blijven inzetten om dit onder de aandacht te brengen en om onze belangen op constructieve wijze kenbaar te maken.

Wij vertrouwen erop dat u dit signaal serieus neemt en het gesprek met het college hierover op korte termijn zult voeren. Wij blijven hierover graag met u in gesprek.

Hoogachtend,
Ron van der Helm, Zoetermeer