Tien gemeenten hebben een privacyboete gekregen van de Autoriteit Persoonsgegevens (AP), omdat ze in het geheim onderzoek hebben gedaan naar islamitische inwoners. Het gaat om Zoetermeer, Eindhoven, Tilburg, Delft, Ede, Haarlemmermeer, Hilversum, Veenendaal, Huizen en Gooise Meren. Ze moeten allemaal 25.000 euro betalen, bij elkaar dus 250.000 euro.

De gemeenten hebben jaren geleden een onderzoeksbureau ingeschakeld om moskeeën in de gaten te houden. Zo wilden ze te weten komen of moskeebezoekers radicaliseerden. Ze verzamelden namen, onderzochten de geloofsovertuigingen van moskeegangers en brachten in kaart wie met wie contact had. Sommige gemeenten gaven dat ook door aan de politie en aan de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV), die toen onder leiding stond van de huidige premier Dick Schoof.

Volgens Aleid Wolfsen, voorzitter van de privacytoezichthouder, hadden gemeenten "geen enkele grond om die informatie te hebben. De privacy van de getroffen mensen is ernstig geschonden. Dat heeft het vertrouwen in veel gemeenten geschaad."

Moskeestichting

Tilburg had woensdag al laten weten een boete van 25.000 euro te hebben gekregen. De Brabantse gemeente zegt negentien islamitische organisaties vooraf te hebben benaderd voor het onderzoek, waarvan bijna de helft niet meewerkte. Volgens Tilburg was het uiteindelijke rapport niet bruikbaar en is het daarom na enkele weken verwijderd. Delft heeft woensdag excuses aangeboden voor het onderzoek naar de moskee Al-Ansaar.

De gemeenten hadden eerder een tik op de vingers gekregen van rechters. Ook zij vonden dat de onderzoeken te ver gingen. Zo handelde Veenendaal onrechtmatig tegenover moskeestichting Taubah door zonder wettelijke basis onderzoek te laten doen, oordeelde de rechtbank in Utrecht afgelopen juli.

Sommige gemeenten hebben de rapporten nog. Die mogen ze van de AP alleen nog gebruiken om gedupeerden te helpen bij de afhandeling van claims. Ze mogen verder niets meer doen met de informatie en moeten de rapporten vernietigen zodra de claims zijn afgehandeld.

Ook andere gemeenten maakten gebruik van het onderzoeksbureau, zoals Almere. Die gemeenten krijgen geen privacyboete. "De AP heeft in dit onderzoek een selectie gemaakt en daar zijn sommige gemeenten buiten gevallen", licht een woordvoerster toe.