Zoetermeer waarschuwt dat forse investeringen noodzakelijk zijn om te voorkomen dat delen van de stad verder achteruitgaan. Samen met zes andere zogenoemde New Towns doet de gemeente een dringend beroep op het Rijk. Nieuw onderzoek laat volgens de betrokken gemeenten zien dat investeren in deze steden niet alleen noodzakelijk is, maar uiteindelijk ook maatschappelijk rendement oplevert.

Zoetermeer groeide vanaf de jaren zestig in hoog tempo van een dorp naar een stad met inmiddels ongeveer 130.000 inwoners. Veel woningen, voorzieningen en openbare ruimte zijn daardoor in ongeveer dezelfde periode gebouwd. Dat betekent ook dat grote delen van de stad tegelijkertijd aan vernieuwing toe zijn.

Maar de problemen beperken zich volgens de New Towns niet tot gebouwen en straten. Ook sociale samenhang, bestaanszekerheid, veiligheid en de kansen van jongeren staan in bepaalde buurten onder druk. Burgemeester Michel Bezuijen, tevens voorzitter van de New Town Alliantie, waarschuwt dat zonder tijdige investeringen nieuwe aandachtswijken kunnen ontstaan.

De omvang van de opgave is aanzienlijk. Voor Zoetermeer wordt gesproken over meer dan 200 miljoen euro die nodig zou zijn om de leefbaarheid structureel te verbeteren. De gemeente kan een dergelijke investering niet alleen dragen en kijkt daarom nadrukkelijk naar Den Haag.

Zoetermeer werkt hierin samen met Almere, Capelle aan den IJssel, Helmond, Nieuwegein, Nissewaard en Purmerend. Deze zeven steden hebben gemeen dat zij in korte tijd sterk zijn gegroeid en daardoor nu tegen vergelijkbare problemen aanlopen.

Uit onderzoek van Rebel Group komt naar voren dat investeren in de New Towns uiteindelijk meer kan opleveren dan het kost. Voor iedere geïnvesteerde euro wordt een maatschappelijke opbrengst van ongeveer 1,20 euro verwacht. Daarbij gaat het niet alleen om financiële opbrengsten, maar bijvoorbeeld ook om minder zorggebruik, betere ontwikkelingsmogelijkheden voor jongeren en een betere woon- en leefomgeving.

Volgens de berekeningen kunnen de voorgestelde maatregelen in de zeven steden bijdragen aan verbetering van de leefkwaliteit van 153.000 woningen. Ook zouden ongeveer 1.600 leerlingen betere ontwikkelingsmogelijkheden krijgen en zouden naar verwachting 28.000 mensen minder zorg nodig hebben.

De gemeenten willen daarom dat het Rijk met een afzonderlijke New Town-strategie komt. Ook pleiten zij voor langdurige financiering. Nu zijn gemeenten voor veel projecten afhankelijk van tijdelijke subsidieregelingen. Wanneer zo'n regeling stopt, bestaat het risico dat ook projecten in kwetsbare buurten weer verdwijnen.

Voor Zoetermeer raakt de discussie rechtstreeks aan de toekomst van de stad. In de Omgevingsvisie Zoetermeer 2040 wordt al ingezet op verdere ontwikkeling van onder meer de Binnenstad, Meerzicht, de Entree en het Van Tuyllpark en de noordelijke bedrijventerreinen. Tegelijkertijd moet worden voorkomen dat bestaande wijken onvoldoende profiteren van de groei en vernieuwing.

De boodschap richting het kabinet is daarom duidelijk: wachten maakt de problemen volgens de New Towns uiteindelijk groter en duurder. Zoetermeer wil dat het Rijk nu mee investeert om te voorkomen dat buurten die momenteel nog redelijk functioneren over enkele jaren tot de probleemgebieden van de stad behoren.