Na school gaat de headset op, vrienden schuiven digitaal aan en voor ze het weten is de avond voorbij. Een potje Fortnite, een wedstrijd in EA Sports FC of samen bouwen in Minecraft: gamen is voor veel jongeren in Zoetermeer een vast onderdeel van hun dagelijks leven.

Maar wanneer is gamen gewoon een leuke hobby en wanneer wordt het problematisch? Die grens blijkt niet altijd eenvoudig te trekken.

‘Nog één potje’

Een herkenbaar tafereel in veel Zoetermeerse huishoudens: Het eten is op, huiswerk is gedaan en een jongere kruipt achter de computer of ploft met een controller op de bank.

‘Nog één potje’, klinkt het.

Maar dat ene potje worden er twee. En daarna nog één. Voor je het weet is het tien uur en is het bedtijd. Games zijn ontworpen om spelers steeds opnieuw uit te nodigen om verder te spelen. Een volgende wedstrijd, een nieuwe uitdaging, een beloning of een vriend die online komt: er is altijd wel een reden om nog even door te gaan.

Meer dan alleen maar een scherm

Toch is het beeld van gamende jongeren die zich de hele dag afzonderen volgens veel gamers te simpel. De evolutie van online gaming heeft er namelijk voor gezorgd dat gamen steeds meer een sociale activiteit is geworden. Een groep vrienden kan na schooltijd samen een game spelen, elkaar helpen en ondertussen praten over school, sport of wat er die dag is gebeurd. Het scherm vormt dan eigenlijk vooral een ontmoetingsplaats.

Dat is een belangrijk verschil met hoe ouders online gamen bekijken. Voor een ouder kan het lijken alsof een kind ‘alleen maar achter de computer zit’. Voor de jongere kan het voelen alsof hij of zij met vrienden aan het afspreken is.

Wanneer wordt het te veel?

De belangrijkste vraag is niet alleen hoeveel uur iemand gamet; belangrijker is wat er door het gamen gebeurt. Blijft het schoolwerk liggen? Worden fysieke afspraken met vrienden steeds vaker afgezegd? Slaapt je kind structureel te weinig omdat het gamen doorgaat? Ontstaan er grote ruzies thuis wanneer de computer of console uit moet?

Een jongere die iedere dag een paar uur gamet, maar goed slaapt, naar school gaat, sport en vrienden ontmoet, hoeft niet automatisch een probleem te hebben. Andersom kan iemand die minder lang gamet toch problemen ervaren wanneer het gamen ten koste gaat van slaap of school. De gevolgen zijn belangrijker dan de stopwatch.

Verveling ligt op de loer

We moeten er niet omheen draaien: gamen kan ook een makkelijke manier kan worden om verveling, stress of andere problemen te vermijden. Na een lange schooldag is het verleidelijk om direct een game op te starten. Even nergens aan denken, lekker competitief bezig zijn en contact hebben met vrienden. Dat kan prima zijn.

Maar als gamen de enige manier wordt om met spanning, verdriet of verveling om te gaan, kan het minder gezond worden. Het is dan niet zozeer de game zelf die het probleem vormt, maar de functie die het gamen krijgt.

Buiten zijn, bewegen, slapen, tijd met familie doorbrengen en vrienden ook offline zien blijven onderdeel van een gezond evenwicht.

De rol van de ouders

Voor ouders kan het lastig zijn om een goede balans te vinden, zeker wanneer ze zelf weinig ervaring hebben met games. Wie nooit Fortnite, Minecraft of een andere online game heeft gespeeld, begrijpt misschien niet waarom het zo moeilijk is om midden in een wedstrijd te stoppen. Een kind kan niet altijd zomaar de computer uitzetten wanneer er nog een teamgenoot afhankelijk is van zijn prestaties.

Daarom kan het helpen om interesse te tonen in wat een kind speelt. Niet alleen vragen hoeveel uur er gegamed wordt, maar ook: met wie speel je? Wat vind je er leuk aan? Wat moet je precies doen in het spel? Door daarover te praten, ontstaat vaak een ander gesprek dan wanneer het gamen uitsluitend wordt benaderd als een probleem.

Maak in elk geval duidelijke afspraken over huiswerk, bedtijd en momenten waarop de telefoon, computer of console niet wordt gebruikt. Het werkt beter wanneer die afspraken vooraf duidelijk zijn dan wanneer een ouder pas ingrijpt nadat het gamen al uren bezig is.

Hobby, sport of verslaving?

Is online gamen een hobby, een sport of een verslaving? Het antwoord: het kan alle drie zijn.

Voor de meeste jongeren zal gamen simpelweg een hobby zijn. Een manier om te ontspannen en vrienden te spreken. Voor een kleinere groep kan het competitief en serieus worden, vergelijkbaar met andere vormen van sport en vrijetijdsbesteding. Maar wanneer iemand de controle over het gamen verliest en andere belangrijke onderdelen van het leven eronder lijden, kan er sprake zijn van problematisch gedrag.

De uitdaging voor ouders, scholen en jongeren zelf is om niet meteen in uitersten te denken. Niet ieder kind dat uren gamet heeft een probleem. Maar urenlang gamen kan ook niet eindeloos zonder gevolgen blijven.

De oplossing begint met iets simpels: praten. Niet alleen over de tijd die achter het scherm wordt doorgebracht, maar ook over wat daar gebeurt. Met wie wordt er gespeeld? Waarom is het zo leuk? En misschien nog belangrijker: wat wordt er gemist wanneer de game belangrijker wordt dan de rest?

Uiteindelijk hoeft een controller helemaal geen vijand te zijn. Zolang er naast het virtuele speelveld ook genoeg ruimte blijft voor de echte wereld.