Op zaterdag 9 september, tijdens Open Monumentendag 2017, is de onthulling van een historisch informatiebord over de oudste weg van Zoetermeer, de Broekweg en de naastgelegen Buurttuin. Dit zal gebeuren om 14:30 uur aan de Broekwegzijde 195, in aanwezigheid van wethouder Margreet van Driel.

Duizend jaar geleden vestigden zich hier de eerste Zoetermeerders. Ze ontgonnen het land door sloten in het moeras te graven richting de riviertjes die op het Zoetermeerse Meer (nu Meerpolder) uitkwamen. Eén daarvan was de Swaersloot, nu nog te herkennen in Zwaardslootseweg. De ontginners legden eenvoudige wegen aan, waarvan de lange Broekweg het zichtbare restant is, oorspronkelijk kaarsrecht lopend van de Voorweg naar de Noord-Aasche Vliet. Broekweg betekent ‘weg door het moeras’.

Door de ontginningen en het latere turf afgraven verdween al het omringende land en ontstonden er plassen. Bij de droogmaking daarvan in 1767-1771 werd het niveau van de Broekweg aangepast aan dat van de polder, ongeveer vier meter lager dan eerst.

In 1945 kreeg het zuidelijke deel van de weg de naam Jacob Leendert van Rijweg, naar een omgekomen verzetsman. Onder het Stadshart is de weg verdwenen, maar de in 1977-1980 zo genoemde Broekwegschouw, -zijde en -kade liggen nog op de plaats van de oude Broekweg. Het noordelijkste deel van de weg verdween in de Zoetermeerse Plas.

Monumenten

Langs de Broekweg staan enkele monumenten. Het gemaal De Nieuwe Polder aan de Broekwegkade 17 houdt het gebied ten zuiden en oosten van de Meerpolder sinds het einde van het windmolentijdperk in 1877 droog. De boerderij Broekwegzijde 193 uit circa 1916 is een langhuisboerderij met woonhuis en diepe schuur. De Latijnse naam Ora et Labora in de gevelsteen betekent ‘Bid en Werk’.

Aan de Broekweg waren veeteelt- en akkerbouwbedrijven gevestigd en ook een boomgaard, gelegen tussen de Sniep en Ora et Labora. Eigenaar was Pieter Huijsman die daar in 1946 door Jan P. Berg uit Zoeterwoude (half)hoogstam appel- en perenbomen liet planten. Berg ging vanaf 1955 met zijn gezin in de net gebouwde bungalow op nummer 2a wonen en kocht uiteindelijk het complex.

Voor de bouw van een nieuwe wijk had de gemeente Zoetermeer het terrein nodig en in 1976 werden de meeste fruitbomen gerooid. Bij de realisatie van de wijk De Leyens kreeg het gebied de functie van wijktuin. Sinds 2015 is het in beheer van de Stichting Zoete Aarde, waarbij de Buurttuin door de buurtbewoners wordt onderhouden en tegelijk ontmoetingsplek is in De Leyens met een veelheid aan natuurlijke activiteiten.

Foto boven: vanaf de Voorweg was de Broekweg rond 1950 met een ophaalbrug bereikbaar.
Fotobron: Collectie Historisch Genootschap Oud Soetermeer.

Inzet: even theepauze eind jaren (19)70 voor de familie Berg. In de boomgaard was het hard doorwerken, zeker tijdens de pluk.
Fotobron: Collectie familie Berg.