Bij het lezen van de titel en de huidige tropische temperaturen dacht u zojuist waarschijnlijk direct aan zinderende hitte, zweetdruppels en een flinke dosis zwoele spanning — want het brein associeert warmte en vrouwelijkheid nu eenmaal onbewust met sensualiteit. Maar de realiteit op de gemiddelde Nederlandse school is deze week helaas een stuk minder opwindend: het is er letterlijk te heet om vrouw te zijn.

Het kwik stijgt, de zon brandt, en de tropische temperaturen dwingen ons massaal in de overlevingsmodus. Ramen open, airco’s aan, en kleding die de hitte dragelijk maakt. Althans, voor een deel van de bevolking. Want terwijl mannen zonder blikken of blozen in korte broek en polo naar hun werk of school vertrekken, begint voor veel jonge meiden in het voortgezet onderwijs (mbo/hbo/wo) een heel andere, beklemmende rekensom. Is deze broek niet té kort? Wat als een docent er iets van zegt? Word ik nagefloten/nagesist?

Veiligheid is in onze samenleving geen universeel basisrecht; het is genderbepaald. Vrouwen en mannen bewegen zich fundamenteel anders door de publieke ruimte. Waar een man bij het vallen van de avond nadenkt over de snelste route naar huis, denkt een vrouw na over de veiligste route. Dat dit diepgewortelde gevoel van onveiligheid niet pas op latere leeftijd ontstaat, maar al in de schoolbanken wordt gecultiveerd, is een bittere pil die we moeten slikken.

Juist in het onderwijs — de plek die bij uitstek een veilige haven zou moeten zijn — worden de scheve machtsverhoudingen pijnlijk zichtbaar. Wetenschappelijk onderzoek naar sociale veiligheid laat keer op keer zien dat formele hiërarchieën de kans op grensoverschrijdend gedrag vergroten. In de dynamiek tussen docent en leerling ligt een enorme asymmetrie in macht. Tel daarbij op dat, hoewel er veel vrouwen voor de klas staan, de absolute top en de strategische leidinggevende functies binnen scholengemeenschappen nog altijd vaker door mannen worden bezet. Cijfers van de Onderwijsraad bevestigen dat vrouwen op de arbeidsmarkt — inclusief het onderwijs — minder snel doorstromen naar management- en topposities. Wanneer de top overwegend mannelijk is, sijpelt dat door in de cultuur en de manier waarop regels worden gehandhaafd.

En zo kom ik uit bij zoiets triviaals — en tegelijkertijd zoiets fundamenteels — als kleding. Zodra de zomertijd aanbreekt, schieten ouders in de stress. Ik hoor het mezelf zeggen: “zou je dat wel doen, die hotpants met het croptopje”?  Op dat moment besef ik hoe destructief de boodschap is die ik mijn eigen dochters onbewust meegeef:: Jouw lichaam is een afleiding. Jouw kleding bepaalt hoe er met jou wordt omgegaan.

Dit is de jarenlange, hardnekkige misvatting dat een vrouw 'vraagt' om aandacht of grensoverschrijdend gedrag door wat ze draagt. Studies tonen al decennia aan dat kleding géén indicator of oorzaak is van seksuele intimidatie of misbruik; macht en controle zijn dat wel. Toch dwingen we het meisje van dertien, veertien, vijftien om in de hitte zo min mogelijk huid te laten zien, in plaats van de jongen of de volwassen man van twintig, dertig, veertig te leren zijn ogen bij zich te houden.

Het item van het Jeugdjournaal uit 2023! Korte broek of crop top aan? Op deze school mag dat niet rondom zomerse kledingvoorschriften en de reacties van scholieren hierop in de praktijk is nog altijd actueel. We zijn jaren verder, maar de discussie is nog exact hetzelfde. Als een korte broek op een snikhete schooldag al voelt als een veiligheidsrisico, dan faalt niet het meisje dat hem aantrekt. Dan faalt het systeem dat haar niet kan beschermen.