De gemeente Zoetermeer gaat de regels voor fietsontheffingen in het voetgangersgebied versoepelen. Aanleiding is de discussie die ontstond nadat een aanvraag voor een ontheffing werd afgewezen. Vooral voor ouderen en inwoners met een lichamelijke beperking kan de aanpassing belangrijke gevolgen hebben. Zij zijn soms afhankelijk van hun fiets om zelfstandig boodschappen te doen of andere voorzieningen te bereiken.

In het voetgangersgebied gelden beperkingen voor fietsers om de veiligheid van winkelend publiek en andere voetgangers te waarborgen. In bijzondere omstandigheden kan een inwoner een ontheffing aanvragen. De voorwaarden daarvoor bleken in de praktijk echter niet altijd voldoende ruimte te bieden aan mensen die vanwege hun gezondheid of mobiliteit moeite hebben met lopen.

De afgewezen aanvraag leidde tot vragen over de manier waarop de gemeente de regels toepast. Daarbij speelt vooral de vraag of inwoners die slecht ter been zijn, maar nog wel kunnen fietsen, voldoende mogelijkheden krijgen om zich zelfstandig door de stad te verplaatsen.

Voor deze groep is de fiets niet uitsluitend een vervoermiddel, maar soms ook een hulpmiddel om mobiel te blijven. Wie moeite heeft met langere afstanden lopen, kan in bepaalde gevallen nog wel zonder problemen fietsen. Een verbod kan daardoor juist voor mensen met een beperkte mobiliteit ingrijpende gevolgen hebben.

Met de aangekondigde versoepeling wil Zoetermeer meer rekening houden met dergelijke persoonlijke omstandigheden. Daarmee ontstaat ruimte voor een beoordeling waarin niet alleen de algemene verkeersregels, maar ook de individuele situatie van een aanvrager een rol speelt.

De versoepeling krijgt inmiddels concreet vorm. Een officiële doktersverklaring is niet langer de enige mogelijkheid om een aanvraag te onderbouwen. Een gehandicaptenparkeerkaart of een andere medische onderbouwing kan eveneens worden gebruikt. De gemeente beoordeelt iedere aanvraag afzonderlijk. Tot dusver zijn twaalf aanvragen ingediend.

De aanleiding voor de wijziging is de situatie van de 74-jarige Connie van Kuijen. Zij kreeg aanvankelijk geen toestemming om met haar driewielfiets door de winkelstraten te rijden. Haar huisarts had namelijk niet expliciet verklaard dat zij maximaal honderd meter kon lopen.

Na de publiciteit over haar situatie erkende de gemeente dat de behandeling van haar aanvraag niet goed was verlopen. Wethouder Jeffrey van Gils bezocht de Zoetermeerse persoonlijk om de kwestie op te lossen.

Tijdens dat bezoek bleek dat Van Kuijen helemaal geen reguliere fietsontheffing nodig heeft. Haar driewielfiets is verstrekt via de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) en heeft de status van gehandicaptenvoertuig. Daardoor valt het voertuig niet onder het algemene fietsverbod.

Dat onderscheid is belangrijk. Niet iedere aangepaste fiets of driewieler wordt automatisch als gehandicaptenvoertuig aangemerkt. De officiële status van het voertuig moet kunnen worden aangetoond. Wie over een erkend gehandicaptenvoertuig beschikt, mag ook tijdens de verboden fietstijden door het voetgangersgebied rijden.

Voor inwoners die een gewone fietsontheffing nodig hebben, blijven tijdsbeperkingen gelden. Zij mogen onder meer tussen 9.00 en 11.00 uur en tussen 17.00 en 18.00 uur fietsen in het Stadshart en de Dorpsstraat. Op vrijdagavond geldt daarnaast een uitzondering tussen 17.00 en 21.00 uur.

Een fietsontheffing kost 27,81 euro en is vijf jaar geldig. De gemeente heeft maximaal acht weken om een volledige aanvraag te beoordelen. Ook wanneer een aanvraag wordt afgewezen, zijn de aanvraagkosten verschuldigd.

De kwestie rond Van Kuijen heeft duidelijk gemaakt hoe ingewikkeld de regels kunnen zijn voor inwoners die afhankelijk zijn van een aangepast vervoermiddel. Met de versoepeling wil Zoetermeer voorkomen dat mensen onnodig worden belemmerd door administratieve voorwaarden. Tegelijkertijd blijft de veiligheid van voetgangers een belangrijk uitgangspunt. Het fietsverbod in de winkelgebieden is mede bedoeld om gevaarlijke situaties door onder meer fatbikes en andere fietsers te voorkomen. Voor de gemeente ligt de uitdaging nu bij een zorgvuldige uitvoering. Inwoners moeten eenvoudig kunnen vaststellen of zij een ontheffing nodig hebben, welke documenten daarvoor vereist zijn en op welke tijden zij mogen fietsen.

De ervaring van Connie van Kuijen laat zien dat een regeling die bedoeld is om mensen met een beperking te helpen, in de praktijk juist problemen kan veroorzaken wanneer de voorwaarden onvoldoende aansluiten bij hun persoonlijke situatie. De aangepaste werkwijze moet daar verandering in brengen.