Een garagebox waar op vreemde tijdstippen mensen komen, een woning waarvan de ramen permanent zijn afgeplakt of een bedrijfsruimte waar een opvallende chemische lucht hangt. Het kunnen signalen zijn dat er meer gebeurt dan op het eerste gezicht zichtbaar is. De gemeente Zoetermeer is daarom samen met Meld Misdaad Anoniem een campagne begonnen om drugscriminaliteit in woonwijken eerder aan het licht te brengen.

De campagne legt de nadruk nadrukkelijk op de wijken. Drugscriminaliteit speelt zich immers lang niet altijd af op plekken die inwoners direct met criminaliteit associëren. Woningen, garageboxen, loodsen en bedrijfsruimten kunnen worden gebruikt voor productie, opslag of handel.

Dat brengt risico's met zich mee voor mensen die daar soms letterlijk naast wonen. Een drugslaboratorium kan bijvoorbeeld brand- en explosiegevaar opleveren. Ook illegale elektrische installaties, chemicaliën en criminele activiteiten rond een pand kunnen gevolgen hebben voor de veiligheid van een hele straat.

Voor inwoners is het tegelijkertijd lastig om vast te stellen wanneer iets werkelijk verdacht is. Een bestelbus die 's avonds bij een garagebox staat, zegt op zichzelf niets. Hetzelfde geldt voor gesloten gordijnen of werkzaamheden op een ongebruikelijk tijdstip. Het gaat vooral om een combinatie van signalen en situaties die langere tijd opvallen.

De gemeente wijst onder meer op een sterke chemische of vreemde geur, onbekende voertuigen die regelmatig komen en vertrekken, boor-, bouw- of sjouwwerk op vreemde tijdstippen, permanent gesloten of afgeplakte ramen en opvallende ventilatie- of afzuiginstallaties. Ook veel activiteit rond garageboxen en loodsen kan aanleiding zijn om extra alert te zijn.

Dat Zoetermeer hier aandacht voor vraagt, komt niet uit de lucht vallen. De gemeente houdt zich al langer bezig met ondermijnende criminaliteit. Uit eerdere gemeentelijke cijfers blijkt hoe zichtbaar drugscriminaliteit ook bestuurlijk kan worden. Alleen al in de eerste helft van 2023 ontving de gemeente twintig bestuurlijke rapportages over drugshandel, drugsbezit en drugsproductie. In die periode werd onder meer een drugslaboratorium ontmanteld en werden vier hennepkwekerijen ontdekt. Ook kwamen in de eerste acht maanden van dat jaar 46 drugsgerelateerde meldingen via Meld Misdaad Anoniem binnen.

Die cijfers zijn inmiddels enkele jaren oud en zeggen dus niet hoeveel drugspanden er momenteel in Zoetermeer zijn. Wel laten ze zien waarom de gemeente het onderwerp serieus neemt. In 2025 is bovendien een geografische hotspotanalyse naar drugscriminaliteit uitgevoerd. Voor 2026 is aangekondigd dat wordt bekeken welke preventieve maatregelen op basis daarvan kunnen worden ingezet.

De nieuwe campagne roept daarmee ook een interessante vraag op: hoeveel drugscriminaliteit blijft in Zoetermeer nog buiten beeld? Een illegaal laboratorium of opslagplaats kan immers langere tijd functioneren zolang omwonenden niets melden en politie en gemeente geen andere informatie ontvangen.

Daar ligt tegelijkertijd een gevoelig punt. Bewoners moeten niet zelf voor rechercheur gaan spelen en een afwijkende situatie betekent zeker niet automatisch dat een buurman of ondernemer bij drugscriminaliteit betrokken is. De gemeente benadrukt daarom dat één afzonderlijk signaal onvoldoende hoeft te betekenen. Wanneer meerdere verdachte omstandigheden samenkomen, kan een melding wel aanleiding geven voor nader onderzoek.

Burgemeester Michel Bezuijen benadrukt dat inwoners daarbij een rol kunnen spelen. Volgens hem hoort drugscriminaliteit niet thuis in de Zoetermeerse wijken en kunnen bewoners door alert te zijn en verdachte situaties te melden bijdragen aan de veiligheid en leefbaarheid.

Melden kan desgewenst anoniem. Juist die mogelijkheid kan belangrijk zijn wanneer inwoners bang zijn dat hun naam bij verdachten terechtkomt. De campagne draait daardoor uiteindelijk om meer dan posters en waarschuwingen. Drugsproductie en -handel kunnen zich bevinden achter een gevel waar aan de buitenkant nauwelijks iets bijzonders te zien is. De buurman die 's nachts busjes ziet komen, de ondernemer die vreemde activiteiten bij een bedrijfsunit constateert of de bewoner die telkens een chemische lucht ruikt, kan daardoor beschikken over een klein stukje informatie dat voor politie en gemeente veel belangrijker is dan het aanvankelijk lijkt.